Het Shema in het joodse geloof

door J.Buhler

Printervriendelijke versieSend by email

"Hoor, o Israël: De Heer,onze God, de Heer is één! U zult de  Heer, uw God, liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel en met al uw kracht." En deze woorden die ik u vandaag beveel, zullen in uw hart zijn. Jullie zullen hun ijverig aan jullie kinderen onderwijzen en over hen praten wanneer jullie in jullie huis zitten, wanneer jullie langs de weg lopen, wanneer jullie gaan liggen en wanneer jullie opstaan. Jullie zullen hen als een teken op jullie hand binden, en zij zullen als voorpoten tussen jullie ogen zijn. Je zult ze op de deurposten van je huis en op je poorten schrijven." (Deuteronomy 6:4-9)

De Joodse geloofsbelijdenis staat bekend als het Shema –het meest centrale gebed inhet Jodendom. Het wordt beschouwd als de belangrijkste bekentenis van het Joodse geloof. Als zodanig is het anders dan onze christelijke bekentenissen,die meestal worden uitgedrukt inmeerdere series vanverklaringen: "We  believe, ..." De Joodse belijdenisisechterniet zozeer een "we geloven" verklaring, maar eengoddelijkgebod om te horen,omte luisteren naar de stem van God over wie  He is – de enige ware God. Het Shema heeft zo'n geheiligde status, dat voor velenrabbi’s de korte zin "Shema Yisrael" gelijk is aan de naam van God, vele malen gesymboliseerd met de Hebreeuwse letter ー [shin]. Elke Jood wordt verondersteld om het Shema minstens twee keer per dag te bidden.

Het hele dagelijkse gebed bestaat uit drie Bijbelse passages. De eerste is uit Deuteronomium 6:4, het gebod om de Heer lief te hebben met heel je hart, heel je ziel en al je kracht. De tweede passage in het traditionele  Shema-gebed  is ontleend aan Deuteronomy 11:13-21, die de geestelijke betekenis van het gebed onderstreept: Zegen komt met gehoorzaamheid, maar als Israël zich van Adonai zouafkeren, zouden ze "vergaan uit het goede Land"dat de Heer hen had gegeven.   

Ten slottekomt de derde passage uit Numeri15:15-41, waar het bevel wordt gegeven om praktische stappen te ondernemen om de Shema in de dagelijkse gebruiken en rituelen op te nemen. Dit omvat het bevel om de franjes (tsizit)  op iemands kledingstukte plaatsen, de mezuzot bij elke deurpost,en debinding van phylacteries (tfillin)op de arm en hetvoorhoofd - die allemaal de hierbovengenoemdeBijbelpassages bevatten. Deze oude traditie om deze passages in het Shema-gebed te combineren dateert van meer dan 2000 jaar oud en wordt al genoemd in de Qumran-rollen.

Joodse rabbi’s lerendatbij elkeoverwegingvanhet Shema-gebed, elke Jood het juk van het Koninkrijk van God op zijn schouders accepteert. Het Shema is het allereerste gebed dat aan een Joods kind wordt onderwezen, wanneerzebeginnen tespreken,en het is het allerlaatste gebed, dat een Jood wordt geleerd om op hun sterfbedte zeggen. 


Voormalig opperrabbijnYisrael Meir Lau heeft herhaaldelijk het verhaal verteld van hoeveel Joodse kinderen tijdens de Holocaust in christelijkeweeshuizen werden verborgen. Toen ze na de oorlognaar de Joodse kinderen zochten, was hetvaak  moeilijkom de Joodse jongerenonder de christelijke wezen te vinden ente scheiden. MaarRabbi Lau zei dat het genoeg was om "Shema Israel" te verkondigen,ende Joodse kinderen zouden instinctief  antwoorden met "Adonai Eloheinu, Adonai Ehad." Veel van dezegeredde Joodse kinderenleven nog steeds  in Israël.Bovendienlaghet Shema-gebedop de lippen van de meer dan een miljoen Joden die omkwamen in denazi-gaskamers in Auschwitz, de meer dan33.000 Oekraïense Jodendie werden vermoord bij het bloedbad in Babi Yar, buiten Kiev, en de tientallen Joden die stierven bij de executiemuur van het kamp Sachsenhausen concentratiekamp buiten Berlijn.

De vraag die we ons moeten stellenis: Heeft het Shema enige betekenis voor onsals christenen? Het antwoord komt rechtstreeks van Jezus. Op de vraag om het belangrijkste gebod van de Bijbel te identificeren, antwoordde  Jezus:

" De eerste van alle geboden is: 'Hoor, o Israël, de Heer, onze God, de Heer is één. En u zult de Heer, uw God, liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel, met heel uw verstand en met heel uw kracht.' Dit is het eerste gebod." (Marcus 12:29-30)

Volgens Jezus, het droeg de hoogste relevantie als het meest prominente Bijbelse gebod voor zijn discipelen en iedereen die Hem zou volgen. Voor Christenen, het is daarom opmerkelijk dat God Zijn relatie met Zijn volk aangeeft, het meest duidelijk, door de middel van het gehoor – “Hoor, O Israël!”

Er zijn andere zintuigen welke God kon gebruiken. Naast het gehoor, hebben we ook smaak,  aanraken, voelen, zien en zelfs geur. Jezus zelf roept herhaaldelijk zijn discipelen op, om "te komen kijken". Hij had zelfs kunnen verwijzen naar Psalm 34:9 als het bepalende vers van onze relatie met Hem: "Smaakt en ziet dat de Heer goed is!"

De middeleeuwse kathedralen – met hun spectaculaire glas-in-lood ramen, met goud bedekte beelden, schilderijen en wierook gevulde lucht – raakte precies deze zintuigen. Maar het gehoor is een taal die zeer weinig begrijpen. Zelfs vandaag de dag, onze emoties worden goed bediend door spectaculaire nieuwe kerkgebouwen en holistische ervaringen in onze diensten, maar we vergeten vaak dat het koninkrijk van God moet minder 'show-bedrijf" worden en veel meer 'hoor-zaak'.

De uitdaging om te luisteren
Interessant is dat ik precies met deze 'hoorzitting' van Israël ook vaak geworsteld met. De profeet Jeremia daagde Israël herhaaldelijk uit, omdat hij niet hoorde wat God had gesproken. "'Hoor dit nu, o dwaze mensen, … die oren hebben en niet horen..." (Jer. 5:21); "... Voorwaar, hun oor is onbesneden. and ze kunnen geen er naar geven ..." (Jer. 6:10); “... Ik sprak tot u, stond vroeg op en sprak, maar u hoorde het niet, en ik belde u, maar u antwoordde niet,... " (Jer. 7:13). Als een gevolg, Jeremia zag Israël in wezen beoordeeld door God en verbannen naar Babylon.

En als we eerlijk zijn met onszelf, was dit niet alleen het probleem van Israël, maar zo vaak het ook is ons erg eigen probleem. Zelfs de discipelen worstelden met het horen en begrijpen van de boodschap van Jezus (Mark 8:17ff; 16:14). En dit betekent dat we allemaal waakzaam moeten zijn, hoe we horen. Dus Jezus vermaant zijn discipelen: "Let daarom goed op hoe je hoort!" (Lucas 8:18).

Dat betekent in de ogen van Jezus, horen. Een dan is er nog waarlijk gehoor. Je kunt horen en toch niet werkelijk luister naar Gods stem. Het is de eeuwige strijd om Hem te horen, onze grootste uitdaging als gelovigen.

Wees eerlijk! Hoe veel preken hebben we gehoord, bij hoeveel Bijbelstudies ware we aanwezig, hoe vaak hebben we de Bijbel gelezen. En toch nog zo weinig verandering in ons leven. Ook vaak, we kiezen tussen wat we willen horen en wat we niet relevant achten voor ons. Al in de tijd van Paulus, werden Christenen aangetrokken door leraren die "hun oren kietelden", wat het volk wilde horen, dat moesten ze spreken. En nog meer, wij worden vaak oprecht geraakt door Gods stem in een preek of dagelijkse lezing, maar onze drukke levensstijl leidt ons onmiddellijk af en we worden wat de apostel Jakobus noemt "vergeetachtige toehoorders" (Jac. 1:24ff).

God spreekt op vele manieren tot ons. Natuurlijk, in de eerste plaats door het Woord van God, de Bijbel en door de prediking van de Woord. Maar vaak praat God ook met ons, door omstandigheden of zelfs in onze eigen dagelijks levens. Maar horen we het?

Ik herinner me nog goed een bezoek aan Nederland jaren geleden. Ons national director daar Jacob Keegstra, nam me mee naar Westerbork, een van de weinige concentratiekampen in Nederland. Wandelen door het bos van Westerbork, we passeerden een reeks enorme radiotelescopen gericht naar de hemel. Daar, legde Jacob me uit, worden signalen uit de ruimte gedetecteerd. Ik verwonder me. We zijn zo verfijnd en in staat zijn om de geringste geluiden vanuit de ruimte te horen, maar daar in Westerbork, netals in Dachau en Auschwitz, de mensheid heeft de kreet van God niet gehoord: "Waar is Abel, je broer?" En in ons drukke leven kunnen we niet horen. Zelfs nu klinkt tot ons: "Adam, waar ben je?"

Sommigen luisterden wel tijdens Hitlers bewind in Duitsland, zoals Pastor Theodor Dipper (1906-1967), die tientallen andere pastors rond Stuttgart,. Zij redden Joden tijdens de Holocaust, risicovol voor hun eigen levens. En er was pastoor Dietrich Bonhoeffer, die regelmatig predikte tegen Hitler en zijn bedrieglijke en kwaadaardige rijk.

Maar God spreekt vandaag ook, door Israël. De Zwitserse theoloog Karl Barth schreef in 1967, toen Jeruzalem verenigd werd in het kielzog van de Zesdaagse Oorlog: "Nu kunnen we het in de kranten lezen: God houdt Zijn belofte!" Maar luisteren we? Reageren we wanneer Hij spreekt? En doen we de daad bij wat we horen en zien?

God sprak ook tot Zijn volk tijdens de dagen van Elia door drie jaar verwoestende droogte. Het leven werd erg moeilijk toen de oogsten verloren gingen, en mensen verhongerden en misten het leven-water in stand houden. Dat is zeker, Er moeten mensen gestorven zijn. Maar toen Elijah's stem resoneerde van de berg Karmel: "'Hoe lang wankel je tussen twee meningen? Als de Heer God is, volg Hem dan; Maar als Baäl, volg hem dan.’ Maar de mensen beantwoordden hem geen woord.." (1 Koningen 18:21)

De vraag is, luisteren we tijdens deze huidige coronavirus crisis? Ik ben bezorgd als ik mensen hoor zeggen alles wat ze willen en voor bidden is, gewoon om terug te keren naar normaal, naar de leven dat ze leefden voor COVID-19. God sprak tot ons, de Christelijke Ambassade slechts een paar dagen voordat corona toeslag, door de profeet Hoseja, die voorzag in een groot schudden wat over de wereld zou komen. Dit is een tijd van goddelijke reset, waarin Goed ons terug wil roepen naar Hem, terug naar meer gebed, terug om uitvoering te geven meer tijd in Zijn aanwezigheid, terug naar de prioriteiten in ons leven. Luisteren we?

Shema Israel, dus voor ons, niet alleen om te horen en maar ook om te handelen. Ons gehoor moet resultaat in practische veranderingen in hoe we omgaan met onze buurt, onze echtgenoten en kinderen, of hoe we brengen onze tijd door en ons geld. “Hoor, O Israël” bedoelt dat al ons wezen, onze kracht, ons horen en onze geest op een liefdevolle manier naar God is gericht.

Onthoud dat voor Joden, Shema Israel, een middel is, om het juk van het Koninkrijk van God te aanvaarden voor jezelf. Het plaatst ons daarom onder een hoger gezag: de Heer is God de Heer is één! Hij is de Schepper van hemel en aarde. Hij is mijn en jouw Schepper. Hij is de Koning der Koningen en Heer der Heren, en eist dus de ultieme autoriteit over ons leven te zijn – recht op de kleinste detail. Maar Hij doet dit als een liefdevolle Vader, die wil en weet wat het beste is, voor elk van de ons.

Hij is ook degene die de levenden en de doden zal oordelen en die ons verantwoordelijk zal houden, zelfs over elke inactief woord. Daarom, door nu te horen en dan opnieuw dienovereenkomstig te handelen, is hete meest verstandige voor ons hele leven. Het is deze oproep die de brief van Hebreeën ons allemaal brengt: “Vandaag, als u Zijn stem hoort, verhard uw harten niet." (Hebreeën 4:7)

Laten we horen naar het woord van God, en doeners zijn!

Shema Israel!